Góry PAMIR - Tadżykistan i Kirgiska dolina Allay

Góry PAMIR - Tadżykistan i Kirgiska dolina Allay

GÓRY PAMIR – TADŻYKISTAN I KIRGISKA DOLINA ALLAY – zwiedzanie i trekking

*autor programu: Łukasz Odzimek

Góry Pamir – Tadżykistan i kirgiska dolina Allay to wyprawa o największym ładunku przygody. Propozycja dla osób kochających góry i otwartą przestrzeń. Podczas podróży przez góry Pamir dotrzemy bardzo wysoko i bardzo daleko.

Pokonamy wiele dolin i przełęczy, ujrzymy ośnieżone siedmiotysięczniki, odwiedzimy wioski Pamiru, Wahanu oraz doliny Allay. Będziemy kąpać się w gorących źródłach, górskich jeziorach i zimnych strumykach, których dziesiątki znajdują się na naszej trasie. Poznamy życie kirgiskich nomadów – będziemy spać w jurtach, a także doświadczymy jazdy ulubionym kirgiskim środkiem transportu jakim jest koń. Spotkamy masywne jaki, a jeśli szczęście dopisze, na pograniczu afgańskim także wielbłądy. Zaznamy prawdziwej przygody, gdyż góry Pamir kryją mnóstwo podróżniczych atrakcji. Na pewno nie będzie nudno. To na naszej trasie będzie można zobaczyć siedmiotysięcznik Pik Lenina, zwany także Szczytem Awicenny (7.134 m n.p.m.), a także Niebiańskie Góry zwane Tien-szan.

Góry Pamir – Tadżykistan i kirgiska dolina Allay to podróż dla poszukiwaczy azjatyckich ,,klimatów’’ i folkloru oraz pasjonatów gór. Podczas wyprawy zobaczymy perły Jedwabnego Szlaku – orientalne twierdze i miasta. Poczujemy smak przygody w zagubionych górskich enklawach Azji. To także wymarzona trasa dla pasjonatów fotografii, ponieważ tereny te są niezwykle różnorodne. Spotkamy ośnieżone białe szczyty, piaskowe góry rejonu Murgab i skaliste wierchy wnętrza Pamiru. Wszystkie te miejsca należą do jednego z najpiękniejszych miejsc świata – górskiego Pamiro-Ałaju i Tien Shan.

Góry Pamir to podróż do serca Azji. Tadżykistan oraz Kirgistan to kraje bezpieczne. Podróż przy góry Pamir jest jedną z niewielu, gdzie bez większego przygotowania kondycyjnego możemy pokonać olbrzymi obszar górski i zobaczyć bardzo wiele.

UWAGA! W przypadku zamknięcia drogi przez dolinę Bartang program będzie realizowany w Wariancie II. Warianty I i II są równie ciekawe. Wariant I obejmuje zwiedzanie doliny Bartang. Wariant II powrót przez Duszanbe.

1 DZIEŃ – Polska – Kirgistan
Wylot do Biszkeku w Kirgistanie, z przesiadką w jednym z europejskich portów lotniczych.

2 DZIEŃ – Biszkek
Przylot do Biszkeku i nocleg. Pierwszy kontakt z Kirgistanem, wizyta na bazarach i spacer po mieście.

3 DZIEŃ – Karakol
Przelot z Biszkeku do Osz. Dalszy przejazd jedną z najpiękniejszych dróg Centralnej Azji przez dolinę Allay, w kierunku granicy z Tadżykistanem. Przekroczymy przełęcz i zarazem przejście graniczne Kyzyl-Art, położone na wysokości 4.282 m n.p.m. Po drodze podziwiać będziemy góry Pamir – piękne widoki oraz najdłuższy płot świata, czyli granicę dawnego ZSRR z Chinami. Wreszcie dotrzemy do jeziora Karakol, oazy ciszy i spokoju.

4 DZIEŃ – Bartang, Aktash
Po śniadaniu i spacerach nad jeziorem Karakol ruszamy w dalszą drogę w kierunku doliny Bartang, pokonując około stu kilometrowy jej odcinek. Jedziemy przez góry Pamir piękną drogą. Nocleg w jurtach kirgiskich w osadzie Aktash na wysokości około 4000 metrów. Rejon Aktash to jeden z najbardziej odizolowanych rejonów Pamiru. Poznamy tu życie ludzi, do których turyści trafiają niezwykle rzadko.

5 DZIEŃ – Rangkul, Murgab
Przejazd do osady Rangul, gdzie łatwo o spotkanie z wielbłądami. Następnie kontynuujemy podróż w kierunku miasta Murgab. To największe miasto wschodniego tadżyckiego Pamiru, a zarazem najbardziej niedostępne w dawnym ZSRR. Murgab mimo że leży w Tadżykistanie, jest w większości zamieszkały przez Kirgizów. W czasach  Breżniewa w okolicach miasta Murgab, sowieccy naukowcy prowadzili intensywne prace nad bombą atomową. Uznali ten teren za idealnie odizolowany, ponieważ dojazd tutaj był wówczas praktycznie nie możliwy. Okolice Murgab to głównie puste otwarte przestrzenie, obsypane kopczykami piaskowych, księżycowych gór.

6 DZIEŃ – przełęcz Khargusz, Langar
Przejazd do Langar przez przełęcz Khargusz. Droga wiedzie przez skalistą górską pustynię. Po drodze czekają nas liczne spotkania ze świstakami. Wjeżdżamy do tadżyckiego Wahanu. To jedna z najpiękniejszych tras tej wyprawy. Jedziemy przez góry Pamir, ale na wyciągnięcie ręki zobaczymy szczyty Tien-Szan oraz Hindkuszu. Nocleg w tradycyjnym wachańskim domu.

7 DZIEŃ – Wahan, Yamchun
Dalszy przejazd przez Wahan. Wahan to graniczny, południowo-wschodni kraniec Tadżykistanu. Droga prowadzi korytarzem wahańskim, wzdłuż północnego brzegu rzeki Pandż, skąd rozpościerają się widoki, z jednej strony na Pamir, a z drugiej na pokryte śniegiem szczyty Hindukuszu. Podróż przez Wahan jest niezapomnianym doświadczeniem. Po drodze zwiedzimy dwie twierdze: w Yamchun (z IV-III w p.n.e.) oraz w okolicy Iszkaszim. Odwiedzimy też gorące źródła – Bibi Fatima, nazwane imieniem córki proroka Mahometa, w których zażyjemy kąpieli. Po drodze wizyta w jednej z najstarszych twierdz Kacha-Kala, która ma około 2000 lat oraz muzeum Sufiego Muboraka Kadami Vakhani, lokalnego uczonego, teologa, poety i podróżnika. W pobliżu jego domu znajdują się kamienne tablice, które służyły uczonemu jako kalendarz słoneczny. Droga przez Wahan to jedna z najbardziej niezapomnianych dróg świata, na całym jej odcinku zachwycają przepiękne górskie krajobrazy. Ciągnie się na wysokości od 2000 do 3000 m n.p.m. Nocleg w Iszkaszim.

8 DZIEŃ – Iszkaszim, Jesev
Poranny spacer po Iszkaszim. Kontynuujemy podróż przez góry Pamir – teren przez miejscowych zwany jest Bam-i-Dunja, co oznacza Dach Świata. Góry Pamir to rozległe i wysokie pasmo górskie, leżące w przeważającej części w Tadżykistanie (z największym szczytem Ismaila Samaniego 7.495 m n.p.m.). Dojeżdżamy do doliny Jesev, skąd udajemy się na 2-godzinny minitrekking do wioski w dolinie Bartang, gdzie będzie nasz nocleg. Do tego trekkingu nie jest wymagana szczególna kondycja, a droga do wioski prowadzi doliną. Wioskę zamieszkuje około 50 mieszkańców. Nocleg w tradycyjnym pamirskim domu.

9 DZIEŃ – dolina Jesev, Chorog
Powrót z wioski (około 2-3 godz.) do miejsca, gdzie czeka na nas samochód. Dla chętnych – kąpiel w jeziorze. Przejazd do Chorog, stolicy Górnego Badachszanu. Żyje tutaj przeszło 30 tysięcy ludzi. Jest to jedyne miasto w Pamirze, położone na wysokości 2.100 m n.p.m. i jego administracyjne centrum. Znajdują się tutaj budynki rządowe, siedziby zagranicznych organizacji pozarządowych oraz Uniwersytet Azji Środkowej. Miasto położone jest nad rzeką Pandż, głównym dopływem Amur Darii. Odwiedzimy bazar oraz ogród w centrum miasta. Nocleg w Wahanie.


Wariant I

10 DZIEŃ – Zorkol
Warunkiem wjazdu do parku Zorkol jest otrzymanie permitu wjazdowego, wydawanego na kilka dni przed wjazdem. Permity są załatwiane w Iszkaszim oraz Chorogu. Po załatwieniu wymaganych permitów ruszamy do Zorkul. Jest to Park Narodowy oraz jezioro położone w południowym Tadżykistanie i północnym Afganistanie, na styku gór Pamir i Hindukusz. Jezioro znajduje się na wysokości 4.126 m n.p.m. Wypływa z niego rzeka Pamir, która dalej stanowi granicę afgańsko-tadżycką. Nocleg w jurcie w osadzie Qarabolaq, położonej we wschodniej części jeziora.

11 DZIEŃ – Shaimak
Po porannym spacerze po parku ruszamy w kierunku Jarty Gumbez – gorących źródeł. Znajdują się tutaj dwa baseny z wodą. Przejazd do Shaimak, czyli tzw. koniec Tadżykistanu, położony na styku trzech granic Tadżykistanu, Afganistanu i Chin. Mimo iż jest on położony w granicach Tadżykistanu, zamieszkują go głównie Kirgizi. Wizyta w lokalnej szkole, gorących źródłach i nocleg.

12 DZIEŃ – Toktyamish i dojazd do Murgab

Przejazd przez Toktyamish do obserwatorium astronomicznego w Thor Bulak. Jest to sowieckie obserwatorium, ze szczytu którego można podziwiać jeden z piękniejszych szcztów Azji Centralnej – Muztag Ata. Nocleg w Murgab.

13 DZIEŃ – Sary Tash i Osz
Droga przez Karakol do Sary Tash przez przełęcz Kyzyl-Art (4.282 m n.p.m.). Wjazd do Kirgistanu. W Sary Tash przy dobrej pogodzie będziemy mogli podziwiać szczyt Pik Lenina i inne śnieżnobiałe szczyty Pamiru. Przejazd do Osz.

14 DZIEŃ – Biszkek
Poranny przelot z Osz do Biszkeku. Zwiedzanie miasta i zakupy na centralnym bazarze „Oszki Bazar” oraz najwiekszym podmiejskim bazarze Kirgistanu – Dordoi.

15 DZIEŃ
Powrót do Polski.


Wariant II

10 DZIEŃ – Kalaikhum
Kontynuujemy przejazd drogą wzdłuż granicy z Afganistanem. Można tu podziwiać liczne afgańskie wioski i rwące wody granicznych rzek Wahanu i Pamiru.

11 DZIEŃ – Duszanbe
Zwiedzanie stolicy Tadżykistanu. Zobaczymy Meczet Hadżiego Jakuba, pomnik Ismaila Samanida – twórcy państwa Samanidów w X w., budynek Parlamentu i Pałac Prezydencki. Nocleg w Duszanbe.

12 DZIEŃ – przejazd przez Góry Fańskie do Chodżentu
Przejazd przez Góry Fańskie. Nocleg w jednym z najstarszych miast Centralnej Azji – Chodżent lub jego okolicach.

13 DZIEŃ – Osz
Przejazd do Osz.

14  DZIEŃ – Biszkek
Przelot z Osz do Biszkeku. Zwiedzanie miasta i zakupy na centralnym bazarze „Oszki Bazar” oraz najwiekszym podmiejskim bazarze Kirgistanu – Dordoi.

15 DZIEŃ
Powrót do Polski.

Cena zawiera: 

przeloty na trasie Warszawa-Biszkek-Warszawa oraz Biszkek-Osz-Biszkek, noclegi, transport wynajętym samochodem zgodnie z programem, ubezpieczenie KL i NNW, koszty organizacyjne w Polsce i na miejscu wyprawy, opiekę pilota, zezwolenia na wjazdy do miejsc, gdzie są one wymagane

Cena nie zawiera: 

wizy do Tadżykistanu oraz zezwolenia GBAO - koszt ok. 75 $, kosztów wyżywienia (około 13 EURO dziennie)

Szczegóły dotyczące wyprawy są rozwinięciem ogólnych informacji praktycznych dla uczestników wypraw w oparciu o specyfikę danego kraju.

grupy

GRUPA
Grupa od 5 do 11 osób.

Do udziału w wyprawie niezbędny jest paszport ważny min. 6 miesięcy od daty wjazdu do kraju, z 2 wolnymi stronami. Uczestnicy wyprawy samodzielnie ubiegają się o wizę do Tadżykistanu oraz zezwolenie GBAO (na poruszanie się w strefach przygranicznych oraz Górnobadachszańskim Obwodzie Autonomicznym), ponieważ w 2016 r. wprowadzono tzw. e-wizę. Koszt to ok. 75 $. Biuro udziela wszelkiej pomocy przy aplikowaniu o wizę przez internet, na stronie www.evisa.tj. Wydruk wizy każdy uczestnik zabiera ze sobą. Jest on podstawą do wjazdu do Tadżykistanu.

jak-sie-spakowac

JAK SIĘ SPAKOWAĆ?

Bagaż główny: najlepiej spakować się w plecak o pojemności 70-80 litrów, dodatkowo zaopatrzony w pokrowiec, żeby zabezpieczyć bagaż przed przemoczeniem lub zabrudzeniem (warunki transportu bagażu zwłaszcza w górach mogą być różne), waga plecaka nie powinna przekraczać 20 kg, a najlepiej jeśli będzie to ok. 12-15 kg (w drodze powrotnej bagaż z pewnością będzie cięższy).

Bagaż podręczny: najlepiej zabrać mały plecak o pojemności 25-35 litrów, przyda się też pokrowiec przeciwdeszczowy, waga bagażu podręcznego nie może przekraczać 5 kg.

jak-sie-ubrac

JAK SIĘ UBRAĆ?

Temperatury podczas wyjazdu będą bardzo zróżnicowane – od zimy do gorącego lata:

– obuwie: wygodne, lekkie buty sportowe, rozchodzone sandały, klapki pod prysznic
– polar, ciepła nie przewiewna kurtka (nie puchowa)
– apaszka lub cienki szalik (może przydać się w transporcie, często zdarzają się przeciągi)
– kapelusz lub czapka z daszkiem do ochrony przed słońcem
– długie, cienkie spodnie i przewiewna bluzka z długim rękawem, najlepiej z bawełny
– szalik, czapka, rękawiczki
– mogą przydać się kalesony lub rajstopy

Najlepiej nie zabierać nowych, cennych ubrań, gdyż mogą one ulec zniszczeniu w trakcie podróży.

Trekkingi:
– wygodne buty trekkingowe, wysokie ponad kostkę
– kurtka trekkingowa
– może przydać się peleryna przeciwdeszczowa (prawdopodobieństwo deszczu niewielkie)
– koniecznie kapelusz lub czapka z daszkiem do ochrony przed słońcem
– bielizna termoaktywna, przydatna na dużych wysokościach

co-bezwzglednie-nalezy-zabrac     

CO NALEŻY ZABRAĆ?

– aparat fotograficzny, mogą przydać się dodatkowe baterie do aparatu ze względu na częste awarie prądu
– ciepły śpiwór, szczególnie przydatny na dużych wysokościach
– kubek najlepiej metalowy i grzałkę, przyda się do przygotowania kawy lub herbaty
– ręcznik, świetnie sprawdzają się ręczniki z mikrofibry, zajmują mało miejsca, są lekkie i szybkoschnące
– papier toaletowy (dostępny również na miejscu)
– chusteczki nawilżane, bardzo przydatne w podróży
– krem do opalana z wysokim faktorem (dużo czasu spędzamy na słońcu)
– latarkę (może być czołówka) i świeczkę, ze względu na awarie prądu
– nóż lub scyzoryk
– niezbędne środki higieniczne, najlepiej w małych opakowaniach
– zatyczki do uszu (dla osób, które mają problemy z zasypianiem)
– drobne upominki dla dzieci, np. długopisy, maskotki (lepiej nie zabierać słodyczy, w miejscach gdzie jest dużo turystów dzieci często chorują na próchnicę)

pieniadze

PIENIĄDZE

Na wyprawę należy zabrać około 300-400 dolarów amerykańskich, przeznaczonych na jedzenie i bilety wstępów oraz udział w zajęciach fakultatywnych (szczegóły w programie wyprawy). Ceny biletów wstępu i zajęć fakultatywnych podawane są w przybliżeniu. Biuro nie ponosi odpowiedzialności za zmieniające się ceny na miejscu.

Przydadzą się również dodatkowe fundusze na zakup pamiątek z podróży.

Dolary muszą być w bardzo dobrym stanie, nowe (duże głowy prezydentów na banknotach). Nie opłaca się zabierać niskich nominałów (1-10 $), gdyż przy wymianie mają one niższą wartość.

Bankomaty są dostępne rzadko, tylko w dużych miastach i nie zawsze działają.

zdrowie

ZDROWIE

Szczepienia nie są obowiązkowe lecz zalecane (żółtaczka A i B, błonica, tężec, polio, dur brzuszny).

Wyprawa nie wymaga szczególnej sprawności fizycznej, ale wskazany jest dobry stan zdrowia.

Może pojawić się choroba wysokościowa. Pierwsze jej objawy to zazwyczaj zmęczenie, krótki, urywany oddech, bóle i zawroty głowy (podczas ruchu), jednak każdy reaguje inaczej. Przy nagłych wjazdach na dużą wysokość mogą pojawić się problemy z zasypianiem, a także lekkie mrowienie w rękach i nogach. Wspomniane dolegliwości nie pojawiają się kiedy tylko na krótki czas wjeżdżamy na dużą wysokość, ale w momencie kiedy zostajemy tam dłużej. Przejazdy przez wysokie przełęcze nie są odczuwalne przez organizm w żaden widoczny sposób. Odczuwalna jest za to mniejsza ilość tlenu w powietrzu.

Trekkingi i wycieczki piesze mają miejsce na dużych wysokościach (3-4 tysiące m n.p.m.). Wcześniej jednak mamy czas na aklimatyzację. Każdego dnia wyprawy stopniowo zwiększamy wysokość. Mamy dużo ruchu (krótkie wycieczki piesze), ale też czas na niezbędny odpoczynek.

Jakie leki mogą się przydać?
– środki przeciwbólowe
– antybiotyk o szerokim spektrum działania (unikać Doksycykliny, która nie działa na wiele tutejszych chorób)
– na zatrucia pokarmowe: nifuroksazyd, stoperan (często najlepsze są lokalne specyfiki), w celu uniknięcia niedyspozycji żołądkowych zaleca się umiar w korzystaniu z lokalnej diety
– witaminy, wapno na wzmocnienie
– leki na przeziębienia, które zdarzają się tu dość często, zazwyczaj są głównym chorobowym utrudnieniem (aspiryna, fervex, gripex itp.)
– leki przyjmowane na stałe (mogą być niedostępne na miejscu)

Inne środki:
– plastry na odciski i skaleczenia, bandaż
– woda utleniona w żelu
– środek przeciwko komarom, np. OFF, Mugga

jedzenie

JEDZENIE

Kuchnia tadżycka i  kirgijska to połączenie kuchni muzułmańskiej, rosyjskiej oraz kuchni charakterystycznej dla ludów stepowych Azj. Dla turystów lubiących mięso to prawdziwa przygoda kulinarna, ekscytująca mieszanka nieznanych wcześniej smaków.

Najłatwiej dostępne są posiłki mięsne, np. baranina podawana na różne sposoby: szaszłyki, zupa z baraniną, manty – pierogi z baraniną, plov – ryż z baraniną. Można zamówić również dania wegetariańskie. Będąc w górach jest się często zapraszanym przez nomadów na posiłki składające się z: chleba, delikatnego masła zwanego kajmakiem, dżemów i czarnej herbaty oraz suchych serów – kurut.

Podczas przejazdów przez góry, w małych wioskach, wybór jedzenia jest bardzo ograniczony. Pilot będzie wcześniej informował o ewentualnej potrzebie zabrania ze sobą jedzenia.

W związku z inną florą bakteryjną trzeba korzystać z posiłków z umiarem, biorąc pod uwagę własne możliwości dostosowania się do nowych warunków żywieniowych.

W domach u Kirgizów i w jurtach można zamawiać posiłki: śniadanie (2-3 $), obiady i kolacje (ok. 5 $).

Warto zabrać kawę i herbatę, zupki błyskawiczne z makaronem lub „gorące kubki”, konserwę (asekuracyjnie). Większość jedzenia można kupić na miejscu.

transport

TRANSPORT

Ze względu na niełatwą dostępność wielu miejsc w  Tadżykistanie i Kirgistanie, konieczność długich przejazdów oraz częste uszkodzenia dróg i tras pieszych, mogą zdarzyć się opóźnienia w realizacji programu wyprawy, a nawet zmiany trasy.

Środki transportu:
– dżipy na prawie całej trasie
– taksówki (Osh, Bishkek)

noclegi

NOCLEGI

Noclegi na trasie to prawdziwa przygoda. Korzystając z lokalnych domów oraz jurt możemy w pełni poczuć atmosferę tych krajów. Zazwyczaj nocujemy w domach u ludzi tzw. homestay. Mogą zdarzyć się pokoje 2-osobowe, ale często są to pokoje 3-4 osobowe, osobne dla kobiet i mężczyzn. Zawsze do dyspozycji dostajemy materac i pościel.

Standardy noclegów odbiegają od standardów europejskich, zależą też od miejsca pobytu i dostępności bazy turystycznej, ale może też być czysto i schludnie.

Często europejskie poczucie czystości nie znajduje przełożenia na warunki tutejsze, szczególnie jeżeli chodzi o ubikacje, np. drewniana sławojka z dziurą w ziemi. Warunki do mycia są zazwyczaj lepsze. Często można prosić właścicieli o napalenie w saunie (np. w Kochkor). Większe problemy z prysznicem będą kiedy śpimy w jurtach np. nad jeziorem Song-Kol czy na trekkingu. Wtedy ciepłą wodę można dostać w wiaderku.

W Bishkeku, Osh i Karakol śpimy w lokalnych hostelach.

Często zdarzają się również awarie prądu i wody.

Pilot często szuka noclegu na miejscu, w związku z brakiem możliwości wcześniejszej ich rezerwacji na odległość. W skrajnych sytuacjach  może zdarzyć się, że grupa jest rozlokowana w dwóch domach lub jurtach.

Trekking:
– noclegi w namiotach lub jurtach, warunki są proste, może też być chłodno (nie ma tam bazy noclegowej), w namiotach znajdują się łóżka i grube kołdry
– ciepła woda może być donoszona w wiaderkach

telefon-i-internet

INTERNET, TELEFON

Tylko w miastach: Bishkek i Osh są dostępne kafejki internetowe, jednak często ze starym sprzętem i bardzo wolnym łączem internetowym.

elektrycznosc

ELEKTRYCZNOŚĆ

Gniazdka elektryczne są podobne jak w Polsce. W wielu miejscach może w ogóle nie być prądu, np. w jurtach. Czasami działają baterie słoneczne i udaje się załadować baterię.

napiwki

NAPIWKI

W restauracjach: drobne kwoty, ok. 10% wartości rachunku
W transporcie: dla kierowców samochodów wynajętych dla grupy, przy dłuższych przejazdach
Zwiedzanie: dla miejscowych przewodników.

Góry PAMIR - Tadżykistan i Kirgiska dolina Allay to wyprawa organizowana przez biuro podróży Om Tramping. Dzięki tej wyprawie można zwiedzić i poznać kulturę, tradycję oraz krajobraz takich krajów jak: AZJA. Wycieczka obejmuje wyżywienie typu brak. Główna forma aktywności podczas tego wyjazdu to Wyprawy, Trekking, która pozwala na spędzenie wakacji w sposób aktywny. W przypadku zainteresowania ofertą prosimy o kontakt telefoniczny lub email. Gwarantujemy wiele wrażeń i wspaniałą przygodę.